Peter Doggers, www.chess.com, 2 września 2021

Zarząd FIDE obecnie rozpatruje propozycje zaostrzenia kryteriów norm arcymistrzowskich. Jest to część większej debaty, która nastąpiła po tym, jak Abhimanyu Mishra został najmłodszym arcymistrzem w historii, grając serię turniejów round-robin w Budapeszcie na Węgrzech.

Mishra został arcymistrzem 30 czerwca tego roku, kiedy miał 12 lat, cztery miesiące i 25 dni. W ten sposób pobił 18-letni rekord GM Sergeya Karjakina.

Tytuł arcymistrza jest najwyższym tytułem w szachach (poza mistrzem świata) i przyznawany jest dożywotnio przez Międzynarodową Federację Szachową (FIDE). Chociaż termin ten był używany wcześniej, oficjalny status osiągnął w 1950 roku, kiedy FIDE przyznało go 27 graczom. W 1970 roku normy arcymistrzowskie zostały powiązane z „normami” i systemem oceny Elo, który został wprowadzony na krótko wcześniej.

Obecnie gracze kwalifikują się do tytułu, gdy osiągną ranking Elo 2500 i zagrają na poziomie arcymistrzowskim w serii 27 partii. W praktyce zwykle sprowadza się to do osiągnięcia norm GM, czyli oceny wydajności powyżej 2600, w trzech dziewięciorundowych turniejach FIDE. W tych trzech turniejach kilku przeciwników musi pochodzić z federacji/krajów innych niż ich własne, a także być utytułowanymi.

W 1979 roku FIDE zmieniła normę z 2550 na 2600. Kiedy inflacja rankingów wydawała się dość oczywista, w latach 80. rozważano podniesienie normy do 2625 lub 2650, ale ówczesny prezydent FIDE Florencio Campomanes chciał „GM w każdym kraju”, więc norma się nie zmieniła.

Sposób, w jaki Mishra zdobył tytuł GM, doprowadził do dyskusji, w której uczestniczyły niektóre wybitne postacie. Spędzając kilka miesięcy w Budapeszcie, nastolatek z New Jersey rozegrał sześć turniejów z rzędu w tej samej sali gry, często z tymi samymi graczami, a często z arcymistrzami z rankingiem poniżej 2500.

Nikt inny jak pretendent do mistrzostwa świata GM Ian Nepomniachtchi rozpalił ogień debaty tweetem tego samego dnia, w którym Mishra zdobył tytuł. Odniósł się do poziomu arcymistrzowskich przeciwników Mishry i faktu, że wszystkie normy zostały zdobyte w turniejach zamkniętych.

„Jestem olśnionyy nowym rekordem, więc chciałbym zasugerować pewne zmiany w kolejności nadawania tytułów. Np. jedna z norm musi zostać spełniona w turnieju otwartym, a udział 2400 luminarzy GM w stemplowaniu nowych tytułów powinien zostać ostatecznie ograniczony. @FIDE_chess

Zawodowy szachista Lennart Ootes przeprowadził następnie pewne badania, w których porównał wyniki Nepomniachtchi’ego i Mishry dla turniejów, w których zostali arcymistrzami. Mishra podążał legalną ścieżką do zdobycia tytułu arcymistrza w czasie pandemii, z kilkoma opcjami turniejów do wyboru, ale jego lista przeciwników w Budapeszcie wydawała się słabsza niż zwykle. Dane pokazały, że średnia ocena przeciwników Mishry wynosiła 2390 (podczas gdy Nepomniachtchi’ego 2513), a na 10 arcymistrzów, z którymi grał, pięciu miało ranking 2437 lub niżej.

Na drugim końcu spektrum był GM Magnus Carlsen, który na osiągnięcie Mishry zareagował następująco:

„To całkiem niezłe osiągnięcie i powiedziałbym, że szczególnie biorąc pod uwagę, że wyjechał na Węgry, aby grać praktycznie non-stop przez kilka miesięcy, aby uzyskać swoje normy. Z jednej strony mogłem zobaczyć, że daje to większą szansę na uzyskanie norm, ale oznacza to również, że te turnieje są praktycznie organizowane po to, abyś osiągnął ten konkretny cel, więc wywiera to również na ciebie dużą presję. Jestem naprawdę pod wrażeniem, że osiągnął ten wyczyn.”

Dwa tygodnie później New York Times rzucił się na tę historię z artykułem zatytułowanym The Dark Side of Chess: Payoffs, Points i 12-letni arcymistrzowie. Zanim wspomniałem o historii Mishry, ten artykuł skupiał się głównie na tym, jak ustalono wcześniejsze zapisy Karjakina.

Karjakin został arcymistrzem w sierpniu 2002 roku na turnieju Wielkiego Jedwabnego Szlaku w Sudaku na Krymie. Według zeznań części uczestników w tym wydarzeniu doszło do szeregu nieprawidłowości. Artykuł w New York Times jest w dużej mierze oparty na liście otwartym z 2006 roku Wasilija Malinina, zwycięzcy turnieju z 2002 roku, który zmarł w listopadzie 2020 roku.

Malinin, który był doktorem prawa i członkiem Rosyjskiej Akademii Nauk, stwierdził w swoim liście, że jego regularna gra turniejowa z Karjakinem zakończyła się remisem, ale została powtórzona po zakończeniu turnieju. Karjakin stracił pół punktu do swojej trzeciej normy GM z powodu nieoczekiwanego remisu w rundzie finałowej z Iriną Semyonovą. W powtórce, która podobno była grą błyskawiczną, Karjakin pokonał Malinina. W końcowej klasyfikacji liczono pełny punkt, a Karjakin został najmłodszym w historii arcymistrzem w wieku 12 lat i siedmiu miesięcy.

Inny uczestnik, Ukrainiec IM Anatoliy Polivanov, opisał nieco inną relację w książce o niesławnym turnieju w Sudaku, którą opublikował w 2016 roku. O początkowej grze Malinina i Karjakina pisał:

„Mecz nie został rozegrany zgodnie z planem i został przełożony. Plotki głosiły, że Malinin nie był gotowy do gry z powodu wypadku pływackiego (uszy wypełnione wodą). Myślę jednak, że obaj uczestnicy postanowili zrobić sobie przerwę i zobaczyć wyniki pod koniec turnieju.Jeżeli remis byłby OK dla obu, po co się męczyć. Pod koniec, gdy wydawało się, że obaj dojdą do normy, w tabeli turniejowej pojawił się remis, ale to nie koniec historii. ..”

Według Malinina, ojciec Karjakina zwrócił się do kilku graczy, z którymi jego syn stracił punkty, i zaoferował im pieniądze na powtórzenie ich partii. Karjakin zaprzeczył temu w New York Times, mówiąc, że to Malinin próbował wyłudzić pieniądze od jego rodziny za zwykłe granie partii, którą zgodzili się odłożyć, a nie powtórzyć.

Gazeta rozmawiała również z GM Alexandrem Areshchenko, który również grał w turnieju w Sudaku i był nieco wyżej oceniany niż Karjakin w tym czasie. „Nie mógł tego zrobić uczciwie” – zacytowano Areshchenko. „Grałem wtedy lepiej od niego i ciężko było mi wtedy zostać arcymistrzem.

W rozmowie z Chess.com Areshchenko powiedział, że nie był pod wrażeniem doniesień New York Timesa: „W naszym wywiadzie dziennikarze zapytali mnie, czy Karjakin jest szczęśliwy. Odpowiedziałem: „Naturalnie”. Potem spytali mnie, czy był szczęśliwy jak paw. Odpowiedziałem: „Bardzo szczęśliwy”. I wtedy artykuł przypisuje mi słowa „po tej grze Karjakin opuścił salę szczęśliwy i dumny jak paw”.

Według Areshchenko, New York Times błędnie wysyła wiadomość, że turniej w Sudaku został zorganizowany, aby zapewnić Karjakinowi normę. „To jest złe”, powiedział Areshchenko. „Głównym beneficjentem turnieju był Malinin. To był facet, którego prawdziwy poziom wynosił około 2300 i który zdecydował się zostać GM. Malinin miał wyższy ranking w czasie tego turnieju, ale widziałem jego gry i zrozumiałem, że nie uzyskał tego rankingu w uczciwy sposób”.

Areshchenko powiedział Chess.com, że na turnieju w Sudaku w 2002 roku brał udział w zaplanowanych remisach w dwóch partiach. Jeden z nich był z Malininem.

„Powiedziano mi, żebym zremisował, ale byłem ambitny i nie podobało mi się to. Więc początkowo odmówiłem, ale potem zostałem przekonany, a nawet dostałem trochę pieniędzy. Powiedziałem New York Times, że nie pamiętam dokładnie, ale wydaje mi się, że coś było. To był mój grzech”.

Areshchenko również zgodził się na remis z Karjakinem przed partią. Wyjaśnia: „Oboje uczyliśmy się w tej samej szkole szachowej w Kramatorsku, więc odmowa nie była opcją. To była komenda z góry. Grałem w tej partii czarnymi, a Karjakin był silnym przeciwnikiem, więc remis był OK. Byłem trochę silniejszy, pokonałem Karjakina w naszych poprzednich meczach i nie bardzo chciałem remisować, ale OK.

Rozmawiając z Chess.com, Areshchenko kilka razy odniósł się do książki Polivanova z 2016 roku o turnieju i potwierdza, że jest ona dość dokładna, na przykład, że partia Malinin-Areshchenko (10 ruchów według bazy danych) została zremisowana „zanim inni gracze weszli do sali gry."

Opis partii Malinina z GM Gennadim Kuzminem przez Polivanova jest podobny: „Podobnie jak partia z Karjakinem, nie została rozegrana na czas. Widzieliśmy tylko zestawienia wyników z miniaturą w 22 ruchami przy stole arbitra. Nikt nie wiedział, jak i kiedy to było grane."

Areshchenko potwierdza również zapisy Polivanova dotyczące partii Karjakin-Malinin, mówiąc: „W tabeli turniejowej wynik meczu pomiędzy Malininem i Karjakinem był remisem, ale nie widziałem, by grali tę partię. Ten remis był taki sam jak remis między mną a Malininem. Po meczu z Semyonovą i Karjakinem, który nie wypełnił normy, on i Malinin rzekomo „skończyli” partię. Ogólnie rzecz biorąc, była to oczywiście czysta fikcja. Nikt nie kończy gry po rundzie finałowej. Poza tym te partie nie są rozgrywane w 10 minut. I powtórzę jeszcze raz, do tego momentu w tabeli turniejowej wynik był remisem i wszyscy o tym wiedzieli. Wszystko to doskonale opisuje książka Polivanova.”

Chociaż koncentracja New York Timesa na turnieju w Sudaku wydaje się niepotrzebnie wzmocniona, a gazeta wydaje się sugerować, że Karjakin nie zostałby najlepszym arcymistrzem, gdyby nie zdobył tam normy, słusznie odnoszą się do kwestii, że jest to możliwe manipulować wynikami w szachach, być może łatwiej niż w innych dyscyplinach sportowych. W rzeczywistości wielu graczy nie widzi z tym problemu.

Areshchenko: „Zgoda na remis przed partią to coś, co istnieje w szachach na wszystkich poziomach. W 2002 roku nie było czegoś takiego, jak przepis Sofii. Nie jest to nawet uważane za nieetyczne”.

Wśród partii, w których Mishra grał w Budapeszcie, był remis w pięciu posunięciach i 13 ruchów z tym samym GM Gaborem Nagy. Nie muszą być one wcześniej zaaranżowane; nie o to tutaj chodzi. Robienie czegoś przeciwko samej możliwości naprawiania partii jest największym wyzwaniem, przed jakim stoi FIDE, jeśli chce pracować nad „czystszymi” tytułami w przyszłości.

Jurij Solomatin przyczynił się do powstania tego artykułu.

1000 Znaków do wykorzystania